Những Vấn Đề Người Mới Không Nhận Ra Khi Bắt Đầu Với React

Bài viết hôm nay sẽ tập trung vào một chủ đề mà các bạn mới bắt đầu React hay mắc phải, nào chúng ta cùng đi tìm hiểu một vài lý do mà có thể kìm hãm sự phát triển mà đôi khi bạn không nhận ra.

Nhiều người lao ngay vào JSX, hooks, component… rồi mắc kẹt.

Không phải vì React tệ.

Mà vì bắt đầu với React quá sớm khiến họ bỏ qua nền tảng quan trọng nhất.

Vấn Đề Không Nằm Ở React, Mà Ở Thứ Tự Học

React không phải công cụ dành cho người mới bắt đầu.

Nó là một lớp trừu tượng cao, xây dựng trên rất nhiều khái niệm:

• JavaScript nền tảng

• Cách trình duyệt vận hành

• Luồng dữ liệu và trạng thái

• Cơ chế render và reconciliation

• Lập trình hướng sự kiện

Khi học React đầu tiên, bạn chủ yếu học cách gõ cú pháp, chứ không hiểu điều gì đang thực sự diễn ra phía sau.

Hệ quả là khi có lỗi:

Không debug — mà đi copy code.

“Thấy blog này dùng hook kiểu này thì mình cũng làm theo.”

Đó không phải học lập trình. Đó là hình thức sao chép mà không cần hỏi ý tác giả =)).

Những Lỗ Hổng Người Mới Không Nhận Ra Khi Bắt Đầu Với React

1. Trình Duyệt Đang Làm Rất Nhiều Việc — Nhưng Bạn Không Thấy

Khi chưa có React:

• HTML → cấu trúc

• CSS → giao diện

• JavaScript → hành vi

Bạn trực tiếp thao tác với DOM, xử lý event, cập nhật UI. Bạn nhìn thấy tận mắt từng thay đổi.

Còn với React, mọi thứ bị che phủ bởi:

• Virtual DOM

• Reconciliation

• Declarative rendering

Những thứ này rất tốt — nhưng chỉ khi bạn đã hiểu cơ chế gốc.

Nếu chưa từng chạm DOM, React giống như phép thuật.

Và phép thuật thì cực kỳ tệ cho việc học.

2. Lỗ Hổng JavaScript Bị Che Giấu

Nhiều người dùng React nhưng không thực sự giỏi JavaScript.

Ví dụ:

setState(prev => ({ ...prev, count: prev.count + 1 }))

Họ viết được, nhưng không hiểu:

• Closure là gì

• Vì sao phải spread object

• Vì sao state cập nhật bất đồng bộ

• Vì sao không mutate trực tiếp

React không giúp bạn giỏi JavaScript hơn. Nó chỉ che giấu lỗ hổng cho tới khi mọi thứ vỡ tung.

3. “State” Trở Thành Từ Khóa Rỗng Nghĩa

Hỏi người mới:

“State là gì?”

Câu trả lời thường là:

• “Dữ liệu thay đổi”

• “Thứ dùng trong useState”

Nghe đúng, nhưng rất hời hợt.

State thực chất liên quan tới:

• Quyền sở hữu dữ liệu

• Nguồn dữ liệu gốc

• Đồng bộ UI

• Vòng đời dữ liệu

Nếu chưa từng tự quản lý dữ liệu bằng JS thuần, React state sẽ giống thứ gì đó tùy tiện, không có chiều sâu.

React Chỉ Thực Sự Dễ Hiểu Khi Bạn Đã Từng Khổ Vì Không Có Nó

React trở nên logic sau khi bạn từng vật lộn không có nó.

Nếu bạn từng:

• Update DOM thủ công rối rắm

• Gắn event listener khắp nơi

• Tự đồng bộ UI và dữ liệu

• Debug các bug liên quan đến state

Thì React sẽ khiến bạn “ngộ ra” ngay lập tức:

“À, hóa ra declarative UI giúp giải quyết đống đau khổ này.”

Không có giai đoạn đó, React chỉ là bài tập uốn ngón tay với cú pháp.

Lộ Trình Học Tốt Hơn

Thay vì:

HTML → CSS → React → hoang mang

Hãy thử:

Bước 1: JavaScript Thật Chắc

• Function

• Closure

• Array & Object

• Async / Await

• Promise

Tự làm project nhỏ, không framework. Tự phá, tự sửa.

Bước 2: Hiểu Trình Duyệt

• DOM manipulation

• Event handling

• Fetch API

• Render & reflow

Nghe có vẻ “cổ điển”, nhưng đây là cách web thực sự vận hành.

Bước 3: Viết Một App Nhỏ Không React

Ví dụ:

• Todo list

• Form validate

• Danh sách filter

Chỉ cần vậy thôi — bạn sẽ học được nhiều hơn 10 tutorial React cộng lại.

Bước 4: Bắt Đầu React

Lúc này React không còn là phép thuật.

Bạn sẽ hiểu:

• Vì sao cần state

• Vì sao effect dễ bug

• Vì sao chia component quan trọng

• Vì sao hook tồn tại

React trở thành công cụ giải quyết vấn đề, không phải thứ để khoe cú pháp.

“Nhưng Nhà Tuyển Dụng Cần React”

Đúng, nhưng họ còn cần:

• Người debug giỏi

• Người hiểu bản chất

• Người thích nghi nhanh

Framework sẽ thay đổi, tư duy nền tảng thì tồn tại lâu dài.

Một dev vững nền có thể học React trong vài tuần. Một dev chỉ biết React sẽ hoảng loạn khi abstraction bị rò rỉ.

Và nó luôn rò rỉ.

Vậy React Có Tệ Cho Người Mới Không?

Không. React-first mới là vấn đề. React là công cụ tuyệt vời — khi bạn biết nó giải quyết bài toán gì.

Kết Luận

Học React quá sớm không giúp bạn nhanh hơn, nó khiến bạn phụ thuộc.

Nếu muốn phát triển lâu dài:

• Hiểu web vận hành ra sao

• Học JavaScript thật sâu

• Trải nghiệm nỗi đau mà React sinh ra để giải quyết

Khi đó React trở thành power tool, không phải nạng chống. Và tin tôi đi — bạn của tương lai sẽ biết ơn quyết định này.